ஸஞ்ஜய உவாச -

தம் ததா2 க்ருபயா (ஆ)விஷ்டமஶ்ருபூர்ணாகுலேக்ஷணம்|

விஷீத3ந்தமித3ம் வாக்யமுவாச மது4ஸூத3ந:|| (2-1)

ஸ்ரீப4க3வாநுவாச -

குதஸ்த்வா கஶ்மலமித3ம் விஷமே ஸமுபஸ்தி2தம்|

அநார்ய ஜுஷ்டமஸ்வர்க்3யமகீர்த்திகரமர்ஜுந|| (2-2)

க்லைப்3யம் மா ஸ்ம க3ம: பார்த்த2 நைதத் த்வய்யுபபத்3யதே|

க்ஷுத்3ரம் ஹ்ருத3யதெ3ளர்ப்ப3ல்யம் த்யக்த்வோத்திஷ்ட2 பரந்தப|| (2-3)

கத2ம் பீ4ஷ்மமஹம் ஸங்க்2யே த்3ரோணம் ச மது4ஸூத3ந|

இஷுபி4: ப்ரதியோத்ஸ்யாமி பூஜார்ஹாவரிஸூத3ந|| (2-4)

கு3ரூநஹத்வா ஹி மஹாநுபா4வாந்

ஶ்ரேயோ போ4க்தும்) பை4க்ஷமபீஹ லோகே|

ஹத்வா(அ)ர்த்த2 காமாம்ஸ்து கு3ரூநிஹைவ

பு4ஞ்ஜீய போ4கா3ந் ருதி4ரப்ரதி3க்3தா4ந்|| (2-5)

ந சைதத்3வித்3ம: கதரந்நோ க3ரீய:

யத்வா ஜயேம யதி3வா நோ ஜயேயு: |

யாநேவ ஹத்வா ந ஜிஜீவிஷாம: தே(அ)வஸ்தி2தா:

ப்ரமுகே2 தா4ர்த்தராஷ்ட்ரா: || (2-6)

கார்ப்பண்யதோ3ஷோபஹதஸ்வபா4வ:

ப்ருச்சா2மி த்வா த4ர்மஸம்மூட4சேதா: |

யச்ச்2ரேய: ஸ்யாந் நிச்சிதம் ப்3ரூஹி தந்மே

ஶிஷ்யஸ் தேஹம் ஶாதி4மாம் த்வாம் ப்ரபந்நம் || (2-7)

ந ஹி ப்ரபஶ்யாமி மமாபநுத்3யாத்

யச்சோ2கமுச்சோ2ஷணமிந்த்3ரியாணாம்|

அவாப்ய பூ4மாவஸபத்நம் ருத்3த4ம்

ராஜ்யம் ஸுராணாமபி சாதி4பத்யம்|| (2-8)

ஸஞ்சய உவாச -

ஏவமுக்த்வா ஹ்ருஷீகேஶம் கு3டா3கேஶ: பரந்தப:|

ந யோத்ஸ்யாமீதி கோ3விந்த3முக்த்வா தூஷ்ணீம் ப3பூ4வ ஹ|| (2-9)

தமுவாச ஹ்ருஷீகேஶ: ப்ரஹஸந்நிவ பா4ரத|

ஸேநயோருப4யோர் மத்4யே விஷீதந்த மித3ம் வச:|| (2-10)

ஸ்ரீப4க3வாநுவாச -

அஶோச்யாநந்வ ஶோசஸ்த்வம் ப்ரஜ்ஞாவாதா3ம்ஶ்ச பா4ஷஸே|

க3தாஸூநக3தாஸூம்ஶ்ச நாநுஶோசந்தி பண்டி3தா:||(2-11)

நத்வேவாஹம் ஜாது நாஸம் ந த்வம் நேமே ஜநாதி4பா:|

ந சைவ ந ப4விஷ்யாம: ஸர்வே வயமத: பரம்|| (2-12)

தே3ஹிநோ(அ)ஸ்மிந் யதா2தே3ஹே கௌமாரம் யௌவநம் ஜரா|

ததா2 தே3ஹாந்தரப்ராப்திர் தீ4ரஸ்தத்ர ந முஹ்யதி|| (2-13)

மாத்ராஸ்பர்ஶாஸ்து கௌந்தேய ஶீதோஷ்ண ஸுக2 து3:க்க2தா2:|

ஆக3மாபாயிநோ(அ)நித்யாஸ் தாம்ஸ்திதிக்ஷஸ்வ பா4ரத|| (2-14)

யம் ஹி ந வ்யத2யந்த்யேதே புருஷம் புருஷர்ஷப4|

ஸமது3:க்க2ஸுக2ம் தீ4ரம் ஸோ(அ)ம்ருதத்வாய கல்பதே|| (2-15)

நாஸதோ வித்3யதே பா4வோ நாபா4வோ வித்3யதே ஸத:|

உப4யோரபி த்3ருஷ்டோந்தஸ் த்வநயோஸ் தத்வத3ர்சிபி4:|| (2-16)

அவிநாசி து தத்3வித்3தி4 யேந ஸர்வமித3ம் ததம்|

விநாஶமவ்யயஸ்யாஸ்ய ந கச்சித் கர்த்துமர்ஹதி||(2-17)

அந்தவந்த இமே தே3ஹா நித்யஸ்யோக்தா: ஶரீரிண:|

அநாசிநோ(அ)ப்ரமேயஸ்ய தஸ்மாத்3யுத்4யஸ்வ பா4ரத|| (2-18)

ய ஏநம் வேத்தி ஹந்தாரம் யச்சைநம் மந்யதே ஹதம் |

உபெ4ள தௌ ந விஜாநீதோ நாயம் ஹந்தி ந ஹந்யதே || (2-19)

ந ஜாயதே ம்ரியதே வா கதா3சித் நாயம் பூ4த்வா ப4விதா வா ந பூ4ய:|

அஜோ நித்ய: ஶாஶ்வதோ(அ)யம் புராணோ ந ஹந்யதே ஹந்யமாநே ஶரீரே|| (2-20)

வேதா3விநாஶிநம் நித்யம் ய ஏநமஜமவ்யயம்|

கத2ம் ஸ புருஷ: பார்த்த2 கம் கா4தயதி ஹந்தி கம்|| (2-21)

வாஸாம்ஸி ஜீர்ணாநி யதா2 விஹாய நவாநி க்3ருஹ்ணாதி நரோ(அ)பராணி| ததா2 ஶரீராணி விஹாய ஜீர்ணாநி அந்யாநி ஸம்யாதி நவாநி தே3ஹீ|| (2-22)

நைநம் சி2ந்த3ந்தி ஶஸ்த்ராணி நைநம் த3ஹதி பாவக:|

ந சைநம் க்லேத3யந்த்யாபோ ந ஶோஷயதி மாருத:||(2-23)

அச்சே2த்3யோயமதா3ஹ்யோ(அ)யமக்லேத்3யோ (அ)ஶோஷ்ய ஏவ ச|

நித்ய: ஸர்வக3த: ஸ்தா2ணுரசலோ(அ)யம் ஸநாதந:||(2-24)

அவ்யக்தோ(அ)யமசிந்த்யோ(அ)யமவிகார்யோ(அ)யமுச்யதே|

தஸ்மாதே3வம் விதி3த்வைநம் நாநுஶோசிதுமர்ஹஸி||(2-25)

அத2 சைநம் நித்யஜாதம் நித்யம் வா மந்யஸே ம்ருதம்|

ததா2பி த்வம் மஹாபா3ஹோ நைவம் ஶோசிது மர்ஹஸி|| (2-26)

ஜாதஸ்ய ஹி த்4ருவோ ம்ருத்யுர் த்4ருவம் ஜந்ம ம்ருதஸ்ய ச|

தஸ்மாத3பரிஹார்யே(அ)ர்த்தே2 ந த்வம் ஶோசிது மர்ஹஸி|| (2-27)

அவ்யக்தாதீ3நி பூ4தாநி வ்யக்தமத்4யாநி பா4ரத|

அவ்யக்தநித4நாந்யேவ தத்ர கா பரிதே3வநா|| (2-28)

ஆஶ்சர்யவத் பஶ்யதி கஶ்சிதே3நம் ஆஶ்சர்யவத்3 வத3தி ததை2வ சாந்ய:|

ஆஶ்சர்யவச்சைநமந்ய:ஶ்ருணோதிஶ்ருத்வாப்யேநம்வேத3நசைவ கஶ்சித்||(2-29)

தே3ஹீ நித்யமவத்4யோ(அ)யம் தே3ஹே ஸர்வஸ்ய பா4ரத|

தஸ்மாத் ஸர்வாணி பூ4தாநி ந த்வம் சோசிதுமர்ஹஸி||(2-30)

ஸ்வத4ர்மமபி சாவேக்ஷ்ய ந விகம்பிதுமர்ஹஸி|

த4ர்ம்யாத்3தி4 யுத்3தா4ச்ச்2ரேயோந்யத் க்ஷத்ரியஸ்ய ந வித்3யதே|| (2-31)

யத்3ருச்ச2யா சோபபந்நம் ஸ்வர்க்க3த்3வாரமபாவ்ருதம்|

ஸுகி2ந: க்ஷத்ரியா: பார்த்த2 லப4ந்தே யுத்3த4மீத்3ருஶம்|| (2-32)

அத2சேத் த்வமிமம் த4ர்ம்யம் ஸங்க்3ராமம் ந கரிஷ்யஸி|

தத: ஸ்வத4ர்மம் கீர்த்திம் ச ஹித்வா பாபமவாப்ஸ்யஸி|| (2-33)

அகீர்த்திம் சாபி பூ4தாநி கத2யிஷ்யந்தி தே(அ)வ்யயாம்|

ஸம்பா4விதஸ்ய சாகீர்த்திர் மரணாத3திரிச்யதே|| (2-34)

ப4யாத்3ரணாது3பரதம் மம்ஸ்ய (மந்ய)ந்தே த்வாம் மஹாரதா2:|

யேஷாம் ச த்வம் ப3ஹுமதோ பூ4த்வா யாஸ்யஸி லாக4வம்|| (2-35)

அவாச்யவாதா3ம்ச்ச ப3ஹூந் வதி3ஷ்யந்தி தவாஹிதா:|

நிந்த3ந்தஸ்தவ ஸாமர்த்2யம் ததோ து3:க்க2தரம் நு கிம்|| (2-36)

ஹதோ வா ப்ராப்ஸ்ய(ஸே)ஸி ஸ்வர்க்க3ம் ஜித்வா வா போ4க்ஷ்யஸே மஹீம்|

தஸ்மாது3த்திஷ்ட2 கௌந்தேய யுத்3தா4ய க்ருத நிச்சய:||(2-37)

ஸுக2து3:க்கே2 ஸமே க்ருத்வா லாபா4லாபெ4ள ஜயாஜயௌ|

ததோ யுத்3தா4ய யுஜ்யஸ்வ நைவம் பாபமவாப்ஸ்யஸி||(2-38)

ஏஷா தே(அ)பி4ஹிதா ஸாங்க்2யே புத்3தி4ர் யோகே த்விமாம் ச்ருணு|

பு3த்3த்4யா யுக்தோ யயா பார்த்த2 கர்மப3ந்த4ம் ப்ரஹாஸ்யஸி|| (2-39)

நேஹாபி4க்ரமநாஶோ(அ)ஸ்தி ப்ரத்யவாயோ ந வித்3யதே|

ஸ்வல்பமப்யஸ்ய த4ர்மஸ்ய த்ராயதே மஹதோ ப4யாத்|| (2-40)

வ்யவஸாயாத்மிகா பு3த்3தி4ரேகேஹ குருநந்த3ந|

ப3ஹுஶாகா2 ஹ்யநந்தாச்ச பு3த்3த4யோவ்யவஸாயிநாம் || (2-41)

யாமிமாம் புஷ்பிதாம் வாசம் ப்ரவத3ந்த்யவிபச்சித:|

வேத3வாத3ரதா: பார்த்த2 நாந்யத3ஸ்தீதி வாதி3ந:|| (2-42)

காமாத்மாந: ஸ்வர்க்க3பரா: ஜந்மகர்மப2ல ப்ரதா3ம்|

க்ரியாவிஶேஷப2ஹுளாம் போ4கை3ச்வர்யக3திம் ப்ரதி|| (2-43)

போ4கை3ச்வர்ய ப்ரஸக்தாநாம் தயா(அ)பஹ்ருதசேதஸாம்|

வ்யவஸாயாத்மிகா பு3த்3தி4: ஸமாதெ4ள ந விதீ4யதே|| (2-44)

த்ரைகு3ண்ய விஷயா வேதா3: நிஸ்த்ரைகு3ண்யோ ப4வார்ஜுந|

நிர்த்3வந்த்3வோ நித்ய ஸத்வஸ்தோ2 நிர்யோக3க்ஷேம ஆத்மவாந்|| (2-45)

யாவாநர்த்த2 உத3பாநே ஸர்வத: ஸம்ப்லுதோத3கே|

தாவாந் ஸர்வேஷு வேதே3ஷு ப்3ராஹ்மணஸ்ய விஜாநத:|| (2-46)

கர்மண்யேவாதி4காரஸ் தே மா ப2லேஷு கதா3சந|

மா கர்மப2லஹேதுர் பூ4: மா தே ஸங்கோ3ஸ்த்வகர்மணி|| (2-47)

யோக3ஸ்த2: குருகர்மாணி ஸங்க3ம் த்யக்த்வா த4நஞ்ஜய|

ஸித்3த்4யஸித்3த்4யோ: ஸமோ பூ4த்வா ஸமத்வம் யோக3 உச்யதே|| (2-48)

தூ3ரேண ஹ்யவரம் கர்ம பு3த்3தி4யோகா3த்3 த4நஞ்ஜய|

பு3த்3தெ4ள ஶரணமந்விச்ச2 க்ருபணா: ப2லஹேதவ:||(2-49)

பு3த்3தி4யுக்தோ ஜஹாதீஹ உபே4 ஸுக்ருதது3ஷ்க்ருதே|

தஸ்மாத்3யோகா3ய யுஜ்யஸ்வ யோக: கர்மஸு கௌஶலம்|| (2-50)

கர்மஜம் பு3த்3தி4யுக்தா ஹி ப2லம் த்யக்த்வா மநீஷிண:|

ஜந்மப3ந்த4நிவிர்முக்தா: பத3ம் க3ச்ச2ந்த்யநாமயம்|| (2-51)

யதா3 தே மோஹகலிலம் பு3த்3தி4ர் வ்யதிதரிஷ்யதி|

ததா3 க3ந்தாஸி நிர்வேத3ம் ஶ்ரோதவ்யஸ்ய ஶ்ருதஸ்ய ச|| (2-52)

ஶ்ருதிவிப்ரதிபந்நா தே யதா3 ஸ்தா2ஸ்யதி நிஶ்சலா|

ஸமாதா4வசலா பு3த்3தி4ஸ் ததா3 யோக3மவாப்ஸ்யஸி||(2-53)

ஸ்தி3தப்ரஜ்ஞஸ்ய கா பா4ஷா ஸமாதி4ஸ்த2ஸ்ய கேஶவ|

ஸ்தி2ததீ4: கிம் ப்ரபா4ஷேத கிமாஸீத வ்ரஜேத கிம்||(2-54)

ப்ரஜஹாதி யதா3 காமாந் ஸர்வாந் பார்த்த2 மநோக3தாந்|

ஆத்மந்யேவாத்மநா துஷ்ட: ஸ்தி2தப்ரஜ்ஞஸ் ததோ3ச்யதே|| (2-55)

து3:க்கே2ஷ்வநுத்3விக்3நமநாஸ் ஸுகே2ஷு விக3தஸ்ப்ருஹ:|

வீதராக3ப4யக்ரோத4: ஸ்தி2ர(த)தீ4ர் முநிருச்யதே|| (2-56)

யஸ்ஸர்வத்ராநபி4ஸ்நேஹஸ் தத் தத் ப்ராப்ய ஶுபா4ஶுப4ம்|

நாபி4நந்த3தி ந த்3வேஷ்டி தஸ்ய ப்ரஜ்ஞா ப்ரதிஷ்டி2தா|| (2-57)

யதா3 ஸம்ஹரதே சாயம் கூர்மோ(அ)ங்கா3நீவ ஸர்வஶ: |

இந்த்3ரியாணீந்த்3ரியார்த்தே2ப்4யஸ் தஸ்ய ப்ரஜ்ஞா ப்ரதிஷ்டி2தா || (2-58)

விஷயா விநிவர்த்தந்தே நிராஹாரஸ்ய தே3ஹிந:|

ரஸவர்ஜம் ரஸோ(அ)ப்யஸ்ய பரம் த்3ருஷ்ட்வா நிவர்த்ததே|| (2-59)

யததோ ஹ்யபி கௌந்தேய புருஷஸ்ய விபஶ்சித:|

இந்த்3ரியாணி ப்ரமாதீ2நி ஹரந்தி ப்ரஸப4ம் மந:|| (2-60)

தாநி ஸர்வாணி ஸம்யம்ய யுக்த ஆஸீத மத்பர:|

வஶே ஹி யஸ்யேந்த்3ரியாணி தஸ்ய ப்ரஜ்ஞா ப்ரதிஷ்டி2தா|| (2-61)

த்4யாயதோ விஷயாந் பும்ஸஸ்ஸங்க3ஸ் தேஷூப ஜாயதே|

ஸங்கா3த் ஸஞ்ஜாயதே காம: காமாத் க்ரோதோ4 (அ)பி4ஜாயதே|| (2-62)

க்ரோதா4த்3ப4வதி ஸம்மோஹ: ஸம்மோஹாத் ஸ்ம்ருதிவிப்4ரம:|

ஸ்ம்ருதிப்4ரம்ஶாத்3பு3த்3தி4நாஶோ பு3த்3தி4நாஶாத் ப்ரணஶ்யதி|| (2-63)

ராக3த்3வேஷவியுக்தைஸ்து விஷயாநிந்த்3ரியைஶ் சரந்|

ஆத்மவஶ்யைர் விதே4யாத்மா ப்ரஸாத3மதி4க3ச்ச2தி|| (2-64)

ப்ரஸாதே3 ஸர்வது3:க்கா2நாம் ஹாநிரஸ்யோபஜாயதே|

ப்ரஸந்நசேதஸோ ஹ்யாஶு பு3த்3தி: பர்யவதிஷ்ட2தே|| (2-65)

நாஸ்தி பு3த்3தி4ரயுக்தஸ்ய ந சாயுக்தஸ்ய பா4வநா|

ந சாபா4வயத: ஶாந்தி: அஶாந்தஸ்ய குத: ஸுக3ம்|| (2-66)

இந்த்3ரியாணாம் ஹி சரதாம் யந்மநோ(அ)நுவிதீ4யதே|

தத3ஸ்ய ஹரதி ப்ரஜ்ஞாம் வாயுர் நாவமிவாம்ப4ஸி|| (2-67)

தஸ்மாத்3 யஸ்ய மஹாபா3ஹோ நிக்3ருஹீதாநி ஸர்வஶ:|

இந்த்3ரியாணீந்த்3ரியார்த்தே2ப்4யஸ் தஸ்ய ப்ரஜ்ஞா ப்ரதிஷ்டி2தா|| (2-68)

யா நிஶா ஸர்வபூ4தாநாம் தஸ்யாம் ஜாக3ர்த்தி ஸம்யமீ|

யஸ்யாம் ஜாக்3ரதி பூ4தாநி ஸா நிஶா பஶ்யதோ முநே:|| (2-69)

ஆபூர்யமாணமசலப்ரதிஷ்ட2ம் ஸமுத்3ரமாப: ப்ரவிஶந்தி யத்3வத் |

தத்3வத் காமா யம் ப்ரவிஶந்தி ஸர்வே ஸ ஶாந்திமாப்நோதி ந காமகாமீ || (2-70)

விஹாய காமாந் யஸ்ஸர்வாந் புமாம்ஶ்சரதி நி:ஸ்ப்ருஹ:|

நிர்மமோ நிரஹங்கார: ஸ ஶாந்திமதி4க3ச்ச3தி|| (2-71)

ஏஷா ப்3ராஹ்மீ ஸ்தி2தி: பார்த்த2 நைநாம்ப்ராப்ய விமுஹ்யதி |

ஸ்தி2த்வா(அ)ஸ்யாமந்தகாலே(அ)பி ப்3ரஹ்மநிர்வாணம் ருச்ச2தி || (2-72)