ஸ்ரீப4க3வாநுவாச-

இத3ம் ஶரீரம் கௌந்தேய க்ஷேத்ரமித்யபி4தீ4யதே |

ஏதத்3யோ வேத்தி தம் ப்ராஹு: க்ஷேத்ரஜ்ஞ இதி தத்3வித3: || (13-1)

க்ஷேத்ரஜ்ஞம் சாபி மாம்வித்3தி4 ஸர்வக்ஷேத்ரேஷு பா4ரத |

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோர்ஜ்ஞாநம் யத்தஜ்ஜ்ஞாநம் மதம் மம|| (13-2)

தத்க்ஷேத்ரம் யச்ச யாத்3ருச்ச யத்3விகாரி யதஶ்ச யத் |

ஸ ச யோ யத்ப்ரபா4வஶ்ச தத்ஸமாஸேந மே ஶ்ருணு || (13-3)

ரிஷிபி4ர்ப3ஹுதா4 கீ3தம் ச2ந்தோ3பி4ர்விவிதை4: ப்ருத2க் |

ப்3ரஹ்மஸூத்ரபதை3ஶ்சைவ ஹேதுமத்3பி4ர்விநிஶ்சிதை: || (13-4)

மஹாபூ4தாந்யஹங்காரோ பு3த்3தி4ரவ்யக்தமேவ ச |

இந்த்3ரியாணி த3ஶைகம் ச பஞ்ச சேந்த்3ரியகோ3சரா: ||(13-5)

இச்சா2 த்3வேஷஸ்ஸுக2ம் து3க்க2ம் ஸங்கா4தஶ்சேதநாத்4ருதி:|

ஏதத் க்ஷேத்ரம் ஸமாஸேந ஸவிகாரமுதா3ஹ்ருதம் || (13-6)

அமாநித்வமத3ம்பி4த்வம் அஹிம்ஸா க்ஷாந்திரார்ஜவம் |

ஆசார்யோபாஸநம் ஸௌசம் ஸ்தை2ர்யமாத்மவிநிக்3ரஹ : || (13-7)

இந்த்3ரியார்த்தே2ஷு வைராக்3யமநஹங்கார ஏவ ச |

ஜந்மம்ருத்யுஜராவ்யாதி4து3க்க2தோ3ஷாநுத3ர்ஶநம் || (13-8)

அஸக்திரநபி4ஷ்வங்க3: புத்ரதா3ரக்3ருஹாதி3ஷு |

நித்யம் ச ஸமசித்தத்வம் இஷ்டாநிஷ்டோபபத்திஷு ||(13-9)

மயி சாநந்யயோகே3ந ப4க்திரவ்யபி4சாரிணீ |

விவிக்த தேஶஸேவித்வம் அரதிர்ஜநஸம்ஸதி3 || (13-10)

அத்4யாத்மஜ்ஞாநநித்யத்வம் தத்வஜ்ஞாநார்த்த2 த4ர்ஷனம்|

ஏதத் ஜ்ஞாநமிதி ப்ரோக்தம் அஜ்ஞாநம் யத3தோ(அ)ந்யதா2|| (13-11)

ஜ்ஞேயம் யத் தத் ப்ரவக்ஷ்யாமி யஜ்ஜ்ஞாத்வா (அ)ம்ருதமஶ்நுதே |

அநாதி3 மத்பரம் ப்3ரஹ்ம ந ஸத்தந்நாஸது3ச்யதே || (13-12)

ஸர்வத: பாணிபாத3ம் தத் ஸர்வதோ(அ)க்ஷிஶிரோமுக2ம் |

ஸர்வதஶ்ஶ்ருதிமல்லோகே ஸர்வமாவ்ருத்ய திஷ்ட2தி || (13-13)

ஸர்வேந்த்3ரியகு3ணாபா4ஸம் ஸர்வேந்த்3ரியவிவர்ஜிதம் |

அஸக்தம் ஸர்வப்4ருச்சைவ நிர்கு3ணம் கு3ணபோ4க்த்ரு ச || (13-14)

ப3ஹிரந்தஶ்ச பூ4தாநாமசரம் சரமேவ ச |

ஸூக்ஷ்மத்வாத் தத3விஜ்ஞேயம் தூ3ரஸ்த2ம் சாந்திகே ச தத் || (13-15)

அவிப4க்தம் ச பூ4தேஷு விப4க்தமிவ ச ஸ்தி2தம் |

பூ4தப4ர்த்ரு ச தஜ்ஞேயம் க்3ரஸிஷ்ணு ப்ரப4விஷ்ணு ச || (13-16)

ஜ்யோதிஷாமபி தஜ்ஜ்யோதி: தமஸ: பரமுச்யதே |

ஜ்ஞாநம் ஜ்ஞேயம் ஜ்ஞாநக3ம்யம் ஹ்ருதி3 ஸர்வஸ்ய விஷ்டி2தம்|| (13-17)

இதி க்ஷேத்ரம் ததா2 ஜ்ஞாநம் ஜ்ஞேயம் சோக்தம் ஸமாஸத: |

மத்3ப4க்த ஏதத்3விஜ்ஞாயமத்3பா4வாயோபபத்3யதே || (13-18)

ப்ரக்ருதிம் புருஷம் சைவ வித்3த்4யநாதீ3 உபா4வபி |

விகாராம்ஶ்ச கு3ணாம்ஶ்சைவ வித்3தி4 ப்ரக்ருதிஸம்ப4வாந் || (13-19)

கார்யகாரணகர்த்ருத்வே ஹேது: ப்ரக்ருதிருச்யதே |

புருஷஸ்ஸுக2து3க்கா2நாம் போ4க்த்ருத்வே ஹேதுருச்யதே || (13-20)

புருஷ: ப்ரக்ருதிஸ்தோ2 ஹி பு4ங்க்தே ப்ரக்ருதிஜாந் கு3ணாந்|

காரணம்கு3ணஸங்கோ3(அ)ஸ்ய ஸத3ஸத்3யோநி ஜந்மஸு || (13-21)

உபத்3ரஷ்டா(அ)நுமந்தா ச ப4ர்த்தா போ4க்தா மஹேஶ்வர:|

பரமாத்மேதி சாப்யுக்தோ தே3ஹே(அ)ஸ்மிந் புருஷ: பர: || (13-22)

ய ஏநம் வேத்தி புருஷம் ப்ரக்ருதிம் ச கு3ணைஸ்ஸஹ |

ஸர்வதா2 வர்த்தமாநோ(அ)பி ந ஸ பூ4யோ(அ)பி4ஜாயதே || (13-23)

த்4யாநேநாத்மநி பஶ்யந்தி கேசிதா3த்மாநமாத்மநா |

அந்யே ஸாங்க்2யேந யோகே3ந கர்மயோகே3ந சாபரே || (13-24)

அந்யே த்வேவமஜாநந்த: ஶ்ருத்வா(அ)ந்யேப்4ய உபாஸதே |

தே(அ)பி சாதிதரந்த்யேவ ம்ருத்யும் ஶ்ருதிபராயணா:|| (13-25)

யாவத் ஸம்ஜாயதே கிஞ்சித் ஸத்வம் ஸ்தா2வரஜங்க3மம் |

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞஸம்யோகா3த் தத்3வித்3தி4 ப4ரதர்ஷப4 || (13-26)

ஸமம் ஸர்வேஷு பூ4தேஷு திஷ்ட2ந்தம் பரமேஶ்வரம் |

விநஶ்யத்ஸ்வவிநஶ்யந்தம் ய: பஶ்யதி ஸ பஶ்யதி || (13-27)

ஸமம் பஶ்யந் ஹி ஸர்வத்ர ஸமவஸ்தி2தமீஶ்வரம் |

ந ஹிநஸ்த்யாத்மநாத்மாநம் ததோ யாதி பராம் க3திம்||(13-28)

ப்ரக்ருத்யைவ ச கர்மாணி க்ரியமாணாநி ஸர்வஶ: |

ய: பஶ்யதி ததா2(ஆ)த்மாநமகர்த்தாரம் ஸ பஶ்யதி || (13-29)

யதா3 பூ4தப்ருத2க்3பா4வமேகஸ்த2மநுபஶ்யதி |

தத ஏவ ச விஸ்தாரம் ப்3ரஹ்ம ஸம்பத்3யதே ததா3 || (13-30)

அநாதி3த்வாந்நிர்கு3ணத்வாத் பரமாத்மா(அ)யமவ்யய : |

ஶரீரஸ்தோ2(அ)பி கௌந்தேய ந கரோதி ந லிப்யதே || (13-31)

யதா2 ஸர்வக3தம் ஸௌக்ஷ்ம்யாதா3காஶம் நோபலிப்யதே |

ஸர்வத்ராவஸ்தி2தோ தே3ஹே ததா2(ஆ)த்மா நோபலிப்யதே|| (13-32)

யதா2 ப்ரகாஶயத்யேக: க்ருத்ஸ்நம் லோகமிமம் ரவி: |

க்ஷேத்ரம் க்ஷேத்ரீ ததா2 க்ருத்ஸ்நம் ப்ரகாஶயதி பா4ரத || (13-33)

க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோரேவமந்தரம் ஜ்ஞாநசக்ஷுஷா |

பூ4தப்ரக்ருதிமோக்ஷம் ச யே விது3ர்யாந்தி தே பரம் || (13-34)